01/03/SAP/03/02 Sint-Gummaruskerk : restauratiewerken

Omschrijving

Lier renoveert de Sint-Gummaruskerk in verschillende fases volgens de bepalingen van de meerjarenpremieovereenkomst

Stand van zaken (status)

Stand van zaken (toelichting)

Het vooropgestelde resultaat blijft haalbaar, maar de uitvoering van fase 2 (restauratie oostzijde kerkgebouw exterieur – deel 2.1A t.e.m. D – en interieur & implementatie technieken – fase 2.2 – in het volledige kerkgebouw) kent vertraging door technische en coördinatieproblemen, met aanzienlijke impact op budget en termijn.

FASE 1 (deel 1 - materiaaltechnisch en bouwpathologisch onderzoek van het interieur Sint Gummaruskerk  en deel 2 - materiaaltechnisch en bouwpathologisch onderzoek van het exterieur Sint Gummaruskerk)

• In het eerste kwartaal 2023 werden op 22/3/2023 de werken fase 1 exterieur en interieur definitief opgeleverd.

FASE 2 (restauratie oostzijde kerkgebouw exterieur (fase 2.1A tem D) en interieur & implementatie technieken (fase 2.2) in het gehele kerkgebouw)

2023:

• In het eerste kwartaal 2023 heeft het college beslist om de werken Sint-Gummaruskerk fase 2:
  • deel 2 interieur en technieken toe te wijzen aan TM Monument Vandekerckhove – Monument Goedleven – Altritempi uit Ingelmunster voor een totaalbedrag van 11.448.842,84 euro incl. BTW (21%). Er is momenteel onvoldoende krediet voorzien in de meerjarenplanning 2020-2025 van de MJPO Sint-Gummarussite voor werken in uitvoering en plannen en studies. Bij de eerstvolgende aanpassing van de meerjarenplanning zullen de tekorten worden aangevuld;
  • deel 1A exterieur toe te wijzen aan TM Monument Vandekerckhove nv – Monument Goedleven nv– Altritempi nv uit Ingelmunster voor een totaalbedrag van 7.900.418,42 euro incl. BTW (21%);
  • deel 1B glas in loodramen TNN toe te wijzen aan Atelier Mestdagh bv uit Merelbeke voor een totaalbedrag van of 120.305,38 euro incl. BTW (21%);
  • deel 1C glas in loodramen KK3.1/ KN1/ TN01-TN03 toe te wijzen aan Monument Vandekerckhove NV uit Ingelmunster voor een totaalbedrag van 213.870,92 euro incl. BTW (21%);
  • deel 1D glas in loodramen Ka1-Ka5 toe te wijzen aan Monument Vandekerckhove NV uit Ingelmunster voor een totaalbedrag van 109.098,82 euro incl. BTW (21%).
• Op 24/3/2023 vond de voorbereidende opstartvergadering plaats.  De werken zullen aanvatten op 24/4/2023 na de erfgoeddag.
• In het tweede kwartaal 2023 werden de werken aan de Sint-Gummaruskerk aangevat. De werken zijn gestart op 24/4/2023 en zullen 550 werkdagen duren.  Tot eind 2024 blijven de deuren van de Sint-Gummaruskerk gesloten.
• Op 20 juni 2023 werd de kijkdoos in het westelijk hoofdportaal geopend voor publiek. Een tentoonstelling geeft uitleg en via een groot raam kunnen de werken in de kerk gevolgd worden. 
• In het derde en vierde kwartaal van 2023 heeft het CBS verrekeningen van 18.626,45 euro excl. BTW of 22.538,1 euro incl. BTW goedgekeurd.  
• In de houtstructuur van de toren en kerk werden sterk verhoogde waarden van houtcontaminatie waargenomen.  Er is bijkomend onderzoek dmv luchtmetingen (stationaire en persoonsgebonden metingen) nodig. Op basis van deze resultaten kan er een gericht beheersprogramma worden opgemaakt op maat van arbeiders, stadspersoneel en bezoekers. In afwachting hiervan kunnen er geen bezoekers, personeel en/of onderhoudsmedewerkers meer worden toegelaten in de toren, kunnen er geen werken aanvatten in de toren of de zolders van de kerk en bij uitvoeren van metingen is het voorzien van persoonlijke bescherming nodig.  Deze onvoorziene verontreiniging heeft een impact op het budget en de publieksontsluiting.
• Op 20/11/2023 heeft het CBS beslist om de plaatsing van een klantcabine voor levering vermogen kerk en omliggend openbaar domein principieel goed te keuren.  Fluvius plaatst de klantcabine (leeg omhulsel) op hun kosten omdat ze hiervoor een stuk grond via een zakelijk recht verkrijgen van de kerkfabriek om hun distributiecabine te plaatsen. De aannemer maakt een verrekening op voor de inrichting- en aansluitingskost van de klantcabine.

2024:

•  In de eerste helft van 2024 heeft het CBS verrekeningen van 125.952,91 euro excl. BTW of 152.403 euro incl. BTW en 22 werkdagen termijn verlengingen goedgekeurd.
• De zolders en de toren werden grondig gereinigd en de nodige herhaalmetingen werden uitgevoerd.  De werken werden hervat met naleven flowchart preventieadviseur.  De toren is terug open voor bezoek.
• In de eerste helft van 2024 werden de nodige ateliers van restauratieambachten (natuursteenkapperij, glas-in-loodateliers, metaalatelier, orgelbouwer, ..) bezocht om de gepaste restauratieaanpak te bespreken.  
• Het college van de stad Lier besliste op 11 maart 2024 om een gemotiveerde aanvraag tot afwijking op de brandveiligheidsnormen in te dienen bij de commissie voor afwijking van de FOD Binnenlandse Zaken. Deze aanvraag werd op 26 maart 2024 ingediend.  Er is een doorlooptijd van minimaal 9 maanden.
• Er werden open wervendagen georganiseerd in het kader van ontsluiting archeologische vondsten.  Aansluitend werd beslist om hierover een aparte videoreportage te maken.
• Er werd een stuurgroepvergadering opgericht voor goede opvolging werken en budgetbeheersing
• In de tweede helft van 2024 heeft het CBS verrekeningen van 198.621,35 euro excl. BTW of 240.331,84 euro incl. BTW en 46 termijn verlengingen goedgekeurd.
• In de tweede helft van 2024 werden de nodige ateliers van restauratieambachten (glas-in-loodateliers en schrijnwerkerij) bezocht om de gepaste restauratieaanpak te bespreken.  Er werd een mock up verlichting in de kerk uitgevoerd.
• De commissie voor afwijking van de FOD Binnenlandse Zaken verleende op 2/9/2024 een gunstig advies voor de aanvraag tot afwijking op punt 0.2 van bijlage 4/1 bij het KB, op voorwaarde dat de uitbreiding wordt voorzien van een vloerplaat (R)EI 60, een toegangsluik EI 60 en een dakstructuur met brandwerende binnenafwerking EI 30. Na aanvullend advies van FPC blijkt dat de zolder van de sacristie als volumevermeerdering wordt beschouwd en daarom moet voldoen aan het KB, wat aanpassingen aan het dossier vereist. Een verrekeningsvoorstel is in opmaak.
• De restauratiewerken aan de Sint-Gummaruskerk ondervinden vertraging door een gebrek aan coördinatie, met name bij de implementatie van de technieken. Het HVAC-model voor de CV-leidingen blijkt technisch niet uitvoerbaar, waardoor een alternatief nodig is binnen het bestaande technische concept. Door herhaaldelijke aanpassingen aan de werfplanning worden cruciale deadlines, zoals het terugplaatsen van de kerkvloer, niet gehaald. Dit leidt tot vertragingen, verhoogde kosten en mogelijke impact op subsidies en evenementen.
• Het college heeft daarom op 23/12/2024 beslist om aannemer TM Monument Vandekerckhove – Monument Goedleven – Altritempi in gebreke te stellen. De aannemer wordt verplicht om tegen 14 februari 2025 een gecoördineerd uitvoeringsdossier technieken en een geactualiseerde planning met bindende deadlines aan te leveren. Een PV van ingebrekestelling wordt verstuurd.

• Op 18 oktober 2024 werd een nieuwe tijdcapsule geplaatst in de vieringstoren van de Sint-Gummaruskerk. De capsule, ontworpen door Casper Pellens en Vosschemie Benelux, bevat 26 boodschappen van Lierenaars voor 2100. Meer dan 185 stadsgenoten deelden hun wensen, waaronder een stukje liturgisch textiel en het recept voor Lierse Vlaaikes. Burgemeester Rik Verwaest, schepen Sabine Leyzen en het bouwteam schreven een brief waarin ze oproepen om het erfgoed te koesteren.
• Het college start een crowdfundingscampagne voor de vergulde gewelfsterren in de Sint-Gummaruskerk, in samenwerking met de Koning Boudewijnstichting. De plaatsing verloopt in twee fasen: 238 sterren in de oostzijde (najaar 2025) en 138 sterren in de westzijde (najaar 2028). De campagne is in voorbereiding, met een eerste aankondiging in Peperbus (december) en een persmoment begin januari 2025. Verrekeningsvoorstel in opmaak.

2025:

• CBS keurde verrekeningen van 256.892,67 euro excl. btw (310.840,13 euro incl. btw) en 8 dagen termijnverlengingen goed.
• Het intensieve traject met frequente stuurgroep- en technische vergaderingen werd verdergezet, met blijvende discussie rond oa het HVAC-concept voor de CV-leidingen.
• De aannemer werd op 23/12/2024 formeel in gebreke gesteld wegens aanhoudende vertragingen en gebrekkige coördinatie bij de uitvoering, in het bijzonder rond het techniekenluik. Sindsdien volgde een intensief en formeel traject: meerdere ingebrekestellingen aan aannemer en ontwerpteam, reacties per aangetekend schrijven op 20/1, 27/1, 22/4, 10/6, 4/7 en 18/7/2025, juridisch advies en tussenkomst van advocaten, en een uitnodiging tot informeel overleg. De discussiepunten – onder meer rond HVAC-leidingen, planning en verrekeningen – werden herhaaldelijk in stuurgroep- en technische vergaderingen behandeld. Ondanks deze inspanningen is de budgettaire en termijnimpact nog steeds niet volledig te begroten.
• Aanwerving van Mondea ter versterking van de opvolging van het techniekenluik: Kristof Daems neemt de rol op van bemiddelaar en vaste opvolger in de stuurgroep, Evi Coene staat in voor de technische werfopvolging vanaf september 2025. De samenwerking verloopt in tandem met de leidend ambtenaar van Stad Lier.
• Op 19 mei 2025 werd de hoogspanningscabine geplaatst in de tuin van de kerkfabriek.
• Onderzoekspremie toegekend (max. 18.771,20 euro) voor bijkomend onderzoek aan de 17e-eeuwse orgelkast.
• Bezoeken aan ateliers (glas-in-lood, schrijnwerkerij, metaal) en uitvoering van een mock-up verlichting in de kerk.
• Daarnaast werd sterk ingezet op publieksbetrokkenheid en zichtbaarheid van de restauratie:
  • De crowdfundingscampagne “Schenk een ster” werd op 13 januari 2025 officieel gelanceerd tijdens een persmoment in de kijkdoos in het westportaal van de kerk. De actie, in samenwerking met de Koning Boudewijnstichting, laat inwoners, sympathisanten en bedrijven een vergulde ster of sterpunt schenken voor het gewelf. In totaal zullen 243 sterren in de oostzijde (najaar 2025) en 132 in de westzijde (2028) worden geplaatst.  Alles sterren voor de oostfase zijn geschonken.  De opbrengst bedroeg op 30 mei 2025 reeds 85.645 euro.
    o    De ontsluiting werd verder versterkt via de kijkdoos, waarvan het logboek elk kwartaal wordt aangevuld met nieuwe beelden en toelichtingen. In april 2025 werd naar aanleiding van Erfgoeddag een nieuwe tentoonstelling over de glas-in-loodrestauratie geopend. Erfgoeddag zelf (25 en 27 april) was een groot succes: alle rondleidingen waren volzet en 255 bezoekers bezochten de glasramen.
  • Het college besliste op 26 mei 2025 om een gedenksteen te plaatsen ter herdenking van het huwelijk van Filips de Schone en Johanna van Castilië, op initiatief en kosten van de Marnixkring, met goedkeuring van het Agentschap Onroerend Erfgoed.
  • Op 28 april 2026 werd beslist om stoffelijke resten uit de kerk te herbegraven op begraafplaats Kloosterheide, inclusief gedenkplaat op kosten van de stad.
  • Door de vertragingen in de werken, en het feit dat de kerkvloer nog niet kon worden teruggeplaatst, kon het waardevolle schrijn – een topstuk van de kerk – nog niet terugkeren naar zijn oorspronkelijke plaats. Er werd beslist om het langer in het stadsmuseum te laten staan en zo van een nadeel een voordeel te maken: het schrijn werd geïntegreerd in de tentoonstelling over Liers zilver, waarbij ook de restauratie ervan zichtbaar is en live kan worden gevolgd door het publiek.

Tweede helft van 2025 (30/06/2025 - 31/12/2025) :

• CBS keurde verrekeningen goed:
  • 75.305,40 euro incl. BTW en 0 dagen termijnverlengingen voor lot 1A exterieur
  • 42.619,30 euro excl. BTW en 30 dagen termijnverlengingen voor lot 1C GIL
  • 22.378,40 euro excl. BTW en 21 dagen termijnverleningen voor lot 1D GIL
  • 43.351,90 euro excl. BTW en 22 dagen termijnsverlengingen voor lot 2 interieur en technieken
• Uitvoering en werfopvolging
  • In de tweede helft van 2025 werd de werfopvolging bijgestuurd door een wijziging in de projectleiding bij zowel de architect als de ingenieur technieken (Efika). Deze wissel resulteerde in een meer pragmatische en rechtlijnige aanpak, met duidelijkere besluitvorming en een betere afstemming op de werf.
  • Deze organisatorische bijsturing had een positieve impact op de voortgang van de werken. Na een periode van stagnatie werden opnieuw concrete stappen vooruit gezet, met focus op uitvoerbaarheid en uitvoeringskwaliteit.
  • Tegelijk bleef een verhoogde alertheid noodzakelijk. Hoewel bewust werd ingezet op een scheiding tussen werfopvolging en juridisch traject, bleven beide in de praktijk met elkaar verbonden, onder meer via discussies over verrekeningen en gevraagde termijnverlengingen.
  • De technieken, en in het bijzonder het verwarmingsconcept, bleven een kritisch aandachtspunt. De verdere uitwerking en uitvoering vereisten blijvende afstemming en nauwgezette opvolging om nieuwe vertragingen of kwaliteitsrisico’s te vermijden.
  • De werfopvolging bleef gericht op het vasthouden van de herwonnen voortgang, het bewaken van de uitvoeringskwaliteit en het tijdig signaleren van risico’s met mogelijke impact op planning en budget.
  • Naast de werfopvolging ter plaatse werden bezoeken aan gespecialiseerde ateliers uitgevoerd (glas-in-lood, schrijnwerkerij, metaal), werd een mock-up van de verlichting in de kerk uitgevoerd en werd de kunstcollectie (houten beelden en schilderijen) verder opgevolgd.
  • Voor bijkomend onderzoek aan het reliekschrijn (sokkel en boom) werd een premie toegekend van 7.929,95 euro door de minister van cultuur. 
• Juridisch traject en contractuele opvolging
  • Het reeds lopende juridische traject, ontstaan vanuit technische keuzes en discussies rond het verwarmings- en techniekenconcept, werd in de tweede helft van 2025 verdergezet en verdiept. Deze technische knelpunten hadden een rechtstreekse impact op uitvoerbaarheid, planning en budget.
  • De technische discussies leidden tot contractuele betwistingen met aannemer en ontwerpteam over termijnverlengingen, verrekeningen en verantwoordelijkheden, waardoor een formeel juridisch kader noodzakelijk bleef.
  • Om het dossier beheersbaar te houden, werd beslist om het juridisch traject en de werfopvolging expliciet van elkaar te scheiden. De dagelijkse werfopvolging bleef bij het Technisch Bureau Gebouwen, met focus op voortgang en kwaliteit.
  • Voor de opvolging en coördinatie van het juridisch traject werd Mondea aangesteld, in nauwe samenwerking met de juridische adviseurs. Deze aanpak laat toe om technische, juridische en financiële aspecten gestructureerd en parallel te behandelen.
  • Het bestuur werd regelmatig geïnformeerd en bevestigde de keuze om de onderhandelingen verder te zetten, met blijvende aandacht voor technische haalbaarheid en risicobeheersing.
  • Eind 2025 was de impact op termijn en budget nog niet definitief te begroten. Het juridisch traject wordt in 2026 verdergezet.
• Publiekswerking en ontsluiting
• • Parallel aan de werfopvolging werd blijvend ingezet op publiekswerking en zichtbaarheid van de restauratie, ondanks de vertragingen in de uitvoering.
  • Op 19 oktober 2025 vond een publieksmoment plaats waarbij schenkers hun vergulde ster ondertekenden in het kader van de crowdfundingscampagne “Schenk een ster”. De campagne kende een breed maatschappelijk draagvlak: alle sterren voor de oostfase werden geschonken.  Hierdoor kan de stad en OCMW een uitbetaling van de schenking van 83.138,94 euro opvragen bij de Koning Boudewijnstichting.
  • De eerste vergulde gewelfsterren werden in het hoogkoor opgehangen. De uitvoering gebeurt gefaseerd en onder nauwe opvolging, in samenhang met de lopende restauratiewerken.
  • De kijkdoos in het westportaal bleef een belangrijk instrument voor publieksontsluiting. Het logboek werd verder aangevuld en nieuwe toelichtingen boden bezoekers inzicht in zowel de restauratietechnieken als de actuele stand van zaken op de werf.
  • Door het uitblijven van de herplaatsing van de kerkvloer kon het waardevolle reliekschrijn nog niet terugkeren naar zijn oorspronkelijke locatie. In overleg werd beslist om het schrijn langer tentoon te stellen in het stadsmuseum, waar het werd geïntegreerd in een bredere tentoonstelling en zo actief bijdroeg aan de publiekswerking rond het kerkelijk erfgoed.  De restauratie van het schrijn was daardoor zichtbaar voor bezoekers en een extra meerwaarde.  Er werd een draaiboek ‘onderhoud schrijn’ opgesteld voor de vrijwilligers van het Broederschap en de kerkfabriek.
  • Het overleg over de plaatsing van een gedenksteen werd in deze periode verdergezet.

FASE 3 (restauratie westzijde kerkgebouw exterieur en interieur)

2023:

• In het eerste kwartaal 2023 heeft het college op 13/3/2023 beslist om het afgewerkt erfgoedpremiedossier van fase 3 van de meerjarenpremieovereenkomst Sint-Gummarussite exterieur en interieur westzijde, goed te keuren en over te maken aan de decentrale dienst van het Agentschap Onroerend Erfgoed voor ontvankelijkheidsverklaring. Op 21/3/2023 werd het dossier ingediend bij het Agentschap OE.
• In het tweede kwartaal 2023 heeft het Agentschap Onroerend Erfgoed het erfgoedpremiedossier fase 3 inhoudelijk goedgekeurd en een toelating voor de werken verleend. Op 31/5/2023 heeft de minister een erfgoedpremie van 2.600.000 euro verleend.  De uitbetaling van deze premie werd aangevraagd door stad Lier.

2024:

• In  2024 is gestart met de opmaak van het aanbestedingsdossier.

2025:

• In de eerste helft van 2025 werd de wijze van aanbesteding besproken, samen met de planning, die afhankelijk is van de voltooiing van fase 2, en het ontwerp voor de ontsluiting van de toren. Hiervoor is een aanpassing van de trappenstructuur noodzakelijk om een vlottere toegankelijkheid voor toeristen te verzekeren in het toekomstige torenmuseum, dat zal worden uitgebaat door Visit Lier.

Tweede helft van 2025 (30/06/2025 - 31/12/2025) :

• Het bestuur nam de beslissing om fase 3 van de restauratie van de Sint-Gummaruskerk (westzijde) uit te stellen naar de volgende legislatuur, om budgettaire redenen en om de uitvoering van fase 2 beheersbaar te houden.
• De toegekende erfgoedpremie van 2.600.000 euro blijft behouden. De geplande uitvoering wordt verschoven naar 2032–2034; een termijnverlenging zal tijdig worden aangevraagd bij het Agentschap Onroerend Erfgoed.
• Begin 2026 staat een overleg ingepland met de ontwerpers om af te stemmen mbt aanbestedingsdossier, tijdelijke instandhoudingsmaatregelen, publieksontsluiting en de koppeling met het Beleid- en Ontsluitingsplan voor de Sint-Gummarussite.

HERAANLEG OPENBAAR DOMEIN rond de kerk en het Heilige Geestgebouw

2024:

• In de eerste helft van 2024 werden de kandidaten geselecteerd voor open oproep 47, voor de uitvoering van het project 05: de volledige studieopdracht voor de herontwikkeling van de omgeving rond de Sint-Gummaruskerk te Lier.  Hiervoor werkt de stad Lier samen met de Vlaamse bouwmeester.
• Studie wayfinding werd opgeleverd.  Dit onderzoek is een leidraad voor de verdere ontsluitingswerken aan de kerk. Een doordachte wayfinding verzekert een positieve bezoekerservaring.
• In de tweede helft van 2024 werd de studieopdracht voor de herontwikkeling rond de kerk toegewezen aan een ontwerpbureau.  De jury vond plaats op 22/11/2024.  Begin 2025 vat de ontwerpopdracht aan.

2025:

• Op 27 januari 2025 kende het CBS  de opdracht formeel toe aan TV Fallow BV – VVV architecten. De startvergadering vond plaats op 2 april 2025, gevolgd door bilaterale gesprekken in mei.

Tweede helft van 2025 (30/06/2025 - 31/12/2025) :

• Het bestuur nam de beslissing om de uitvoering van de heraanleg van het openbaar domein te verschuiven naar de volgende legislatuur, om budgettaire redenen en in samenhang met de fasering van de restauratiewerken aan de Sint-Gummarussite.
• De verdere uitwerking en uitvoering van het openbaar domein worden opnieuw opgenomen na afronding van de prioritaire restauratiefases, binnen de aangepaste timing van de meerjarenplanning.

ALGEMEEN:

Algemeen beleid- en ontsluitingsplan Sint-Gummarussite

In uitvoering van het goedgekeurde kerkenbeleidsplan en de meerjarenpremieovereenkomst voor de restauratie van de Sint-Gummarussite engageerde het college zich reeds in oktober 2021 voor de opmaak van een beheer- en ontsluitingsplan voor de site. Dit plan kadert in de fase na en parallel aan de restauratiewerken en heeft tot doel tijdig beleidskeuzes voor te bereiden met het oog op de toekomstige openstelling en werking van de Sint-Gummaruskerk.

Op 30 oktober 2023 ging het college principieel akkoord met het uitbesteden van een begeleidingstraject aan een externe partner. Na een prijsbevraging werd de opdracht in maart 2025 toegewezen aan Erfgoedstudio (Do Moens).

De startvergadering van de stuurgroep Ontsluiting vond plaats op 25 juni 2025. De oplevering van het beheer- en ontsluitingsplan is voorzien tegen juni 2026.

Doel van dit traject is te komen tot duidelijke en gedragen afspraken tussen Stad en OCMW Lier, de Kerkfabriek Sint-Gummarus en het Bisdom Antwerpen over:

• de taakverdeling inzake beheer, onderhoud en publieksontsluiting;
• de mogelijke activiteiten in de kerk;
• de financiële, personele en logistieke implicaties;
• de verdeling van kosten en eventuele inkomsten.

Deze afspraken worden vertaald in een formele overeenkomst, zodat voor alle betrokken partijen duidelijkheid en rechtszekerheid ontstaat.

Het belang van dit traject nam in 2025 verder toe door de beslissing van het bestuur om fase 3 van de restauratie (kerk west) en de heraanleg van het openbaar domein te verschuiven naar de volgende legislatuur. Hierdoor zal de kerk, na de voorziene oplevering van fase 2 in maart 2027, gedurende meerdere jaren opnieuw toegankelijk zijn terwijl fase 3 nog niet is uitgevoerd. Dit stelt bijkomende vragen over exploitatie, personeelsinzet, onderhoud, publiekswerking en financiering.

De Kerkfabriek Sint-Gummarus gaf in dit kader expliciet aan geen financiële of personele middelen te kunnen inzetten voor de openstelling in de periode 2027–2031. Een eventuele openstelling in deze periode vergt dus een bewuste beleidskeuze van Stad Lier, met volledige verantwoordelijkheid op het vlak van organisatie, personeel, logistiek en financiering. Het beheer- en ontsluitingsplan vormt het noodzakelijke kader om deze keuzes onderbouwd, duurzaam en in samenhang met de verdere restauratiefasering te maken.

Budget

Er zullen bijkomende budgetten moeten worden voorzien. De verhoogde restauratiekosten zijn het gevolg van prijsstijgingen van materialen en lonen, energiebesparende aanpassingen, maatregelen en beperkingen naar aanleiding van houtcontaminatie, en onvoorziene stabiliteitsproblemen die aan het licht kwamen na demontage. Daarnaast zorgen bijkomende brandveiligheidsvereisten, aanzienlijke schade aan glasramen en de plaatsing van een hoogspanningscabine voor extra financiële druk. De aanhoudende technische coördinatieproblemen binnen fase 2 hebben bovendien een grote impact op de kosten, waarvan de finale omvang momenteel nog niet volledig kan worden begroot. Ook de financiële gevolgen van het lopende juridische traject zijn op dit ogenblik nog onzeker. 

Ook voor fase 3 werd de geraamde kost bijgesteld ten opzichte van de oorspronkelijke raming bij de opmaak van de meerjarenpremieovereenkomst, om rekening te houden met de algemene stijging van materiaal- en loonkosten in de bouwsector.

Tijd (status)

Tijd (toelichting)

Het vooropgestelde resultaat kan nog steeds worden behaald binnen de looptijd van de meerjarenpremieovereenkomst, maar er is aanzienlijke vertraging opgetreden door de problemen in het techniekenluik van fase 2. De herhaaldelijke herziening van de planning en het uitblijven van definitieve technische oplossingen hebben een directe invloed gehad op de uitvoeringstermijn. De voorlopige oplevering van fase 2 wordt momenteel voorzien in maart 2027.

Om de uitvoering beheersbaar te houden en rekening houdend met de beschikbare budgettaire ruimte, besliste het bestuur om fase 3 (restauratie kerk west) en de heraanleg van het openbaar domein te verschuiven naar de volgende legislatuur. De uitvoering van fase 3 wordt voorzien in de periode 2032–2034. Aansluitend, na oplevering van de restauratiewerken, kan de heraanleg van het openbaar domein aanvatten.

Status

Startdatum

Einddatum

Jaarrekening 2025